Dlaczego koty się liżą?

Koty to zwierzęta pełne tajemnic, które od wieków fascynują ludzi swoimi zachowaniami. Jednym z najbardziej charakterystycznych zachowań u kotów jest lizanie. Z pozoru prosta i zrozumiała czynność kryje w sobie jendak wiele znaczeń i funkcji - od higieny, przez komunikację, po sposób radzenia sobie ze stresem oraz sygnalizowaniem więzi emocjonalnej z opiekunem. W tym wpisie przyjrzymy się bliżej temu, dlaczego koty się liżą i co to zachowanie oznacza w różnych kontekstach.

Higiena u kotów

Koty to niezwykle czyste zwierzęta. Koty są znane z niezwykle wysokiej dbałości o higienę. Jednym z głównych powodów, dla których koty się liżą, jest utrzymanie czystości. Ich bardzo szorstkie języki działają jak naturalne szczotki, usuwając kurz, martwe komórki naskórka i włosy oraz nadmiar łoju z sierści / włosów. Codzienne lizanie pozwala również na zapobieganie powstawaniu nieprzyjemnych zapachów, co jest szczególnie istotne dla dzikich kotów, które muszą ukrywać się przed drapieżnikami.

Relaks i redukcja stresu

Lizanie może być dla kota sposobem na relaks. Powtarzający się rytuał pielęgnacji działa uspokajająco i pomaga redukować stres. Dla niektórych kotów lizanie staje się wręcz rytuałem medytacyjnym, pozwalającym im odreagować codzienne stresy.

Termoregulacja ciała

Kocia skóra ma niewiele gruczołów potowych, co oznacza, że termoregulacja u tych zwierząt odbywa się inaczej niż u ludzi. Lizanie pomaga kotom w ochładzaniu ciała. Wilgoć pozostawiona na sierści paruje, co obniża temperaturę ciała i pomaga w ciepłe, upalne dni.

Niwelowanie obcych zapachów

Koty są zwierzętami terytorialnymi i niezwykle wrażliwymi na zapachy. Po kontakcie z człowiekiem, innym zwierzęciem czy obiektem o obcym zapachu, kot może się intensywnie lizać, aby przywrócić swoją naturalną woń. To zachowanie ma na celu zapewnienie im poczucia komfortu i bezpieczeństwa we własnym otoczeniu. Dlatego nie dziwi nas intensywne lizanie kota po głaskaniu przez człowieka czy np. po wizycie u weterynarza, kiedy lizanie pomaga pozbyć się zapachu lecznicy weterynaryjnej oraz zredukować stres.

Terytorializm

Lizanie to również forma oznaczania terytorium. Kiedy kot liże inne zwierzę lub człowieka, może w ten sposób "przejąć" go jako część swojego terytorium. Podobnie dzieje się w przypadku lizania różnych przedmiotów w domu. Koty potrafią naprawdę namiętnie lizać niektóre przedmioty ocierać się o nie pozostawiając na nich kocie feromony.

Sympatia i poczucie bezpieczeństwa

Koty często liżą swoich opiekunów, aby okazać sympatię i przywiązanie. To gest zbliżony do wzajemnego pielęgnowania futra, który występuje między zaprzyjaźnionymi kotami – potwierdzi to każdy kociarz, który miał pod opieką przynajmniej dwa koty, które darzyły siebie wzajemną sympatią. W ten sposób kot może pokazywać, że czuje się bezpiecznie w obecności danej osoby, czy innego kociego towarzysza.

Choroba lub dyskomfort

Nadmierne lizanie może być również objawem problemów zdrowotnych, takich jak alergie, pasożyty skórne czy ból. Koty mogą lizać konkretne miejsca na ciele, starając się złagodzić dyskomfort. W przypadku zauważenia nadmiernego lizania warto skonsultować się z weterynarzem.

Stres i prośba o uwagę

Lizanie może być również oznaką nadmiernego długotrwałego stresu lub sposobem na zwrócenie uwagi opiekuna. Niektóre koty lizaą własne futro lub skórę człowieka, gdy czują się zaniedbane lub zestresowane. Takie zachowanie może być formą kompensacji emocjonalnej. Może się zdarzać kiedy opiekun nie poświęca uwagi zwierzęciu, nie bawi się z nim, nie głaszcze, unika kontaktu lub np. często wyjeżdża z domu na 2-3, dni zostawiając kota samego w domu – takie zwierzę cierpi z samotności i w ten sposób odreagowuje długotrwały stres.

Sygnał ostrzeżenia

Choć lizanie najczęściej kojarzy się z pozytywnymi emocjami, czasem może również sygnalizować irytację i / lub ekscytację. Kot, który najpierw intensywnie liże, potem może zacząć gryźć, drapać i kopać tylnymi łapkami – w ten sposób może ostrzegać, że nie podoba mu się dana sytuacja lub jest dla niego na tyle ekscytująca, że wymyka się z pod kontroli. Tak, więc intensywne lizanie, to subtelny sygnał, którego nie warto ignorować.

Choroba sieroca

Koty, które zbyt wcześnie zostały oddzielone od matki, mogą przejawiać skłonność do nadmiernego lizania. Może to być objawem tzw. choroby sierocej, wynikającej z braku bliskości i poczucia bezpieczeństwa we wczesnym okresie życia.

Lizanie to przyjemność dla kota i człowieka

Lizanie jest dla kotów przyjemne z kilku powodów. Po pierwsze, działa jak naturalny zabieg pielęgnacyjny, koci masaż dla sierści i skóry - poprawiając krążenie krwi. Po drugie, pozwala na utrzymanie czystości, co dla tych zwierząt jest równie ważne jak dla ludzi dobre samopoczucie po wziętym prysznicu. Z kolei dla opiekuna bliski kontakt z liżącym kotem może być bardzo kojący i potwierdzający - w rozumieniu człowieka - więź emocjonalną z pupilem.

Podsumowanie

Lizanie u kotów to zachowanie naturalne i wielowymiarowe, które pełni funkcje higieniczne, komunikacyjne, terapeutyczne i emocjonalne. Może oznaczać zarówno przywiązanie, jak i sygnał dyskomfortu. Kluczowe jest obserwowanie indywidualnych zachowań naszego pupila, aby lepiej zrozumieć jego potrzeby i samopoczucie. Warto zgłębiać zagadnienia związane z behawiorystyką kotów – taka wiedza w połączeniu ze spokojną obserwacją zachowania kota w domu pozwoli na lepszy kontakt międzygatunkowy z tymi cudownymi zwierzętami.

Źródła:

1. Fogle, B. (2020). "Zachowanie kotów."
2. Bradshaw, J. (2018). "Kot w domu."
3. Online Veterinary Journal: "Understanding Grooming Behavior in Cats."
4. ASPCA: "Stress Management in Domestic Cats."
5. Artykuł na portalu Koty.pl